1951’de, Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsü bünyesinde, Dr. Aral GÜRSEL tarafından “Tüberküloz Teşhis Laboratuvarı” olarak kurulan laboratuvarımız, daha sonra “Tüberküloz Teşhis ve Araştırma Laboratuvarı” adını almıştır. Şu anda “Tüberküloz Referans ve Araştırma Laboratuvarı” adı ile hizmet vermektedir.

Disiplinli araştırma ve çalışmaları sayesinde ülkede, özellikle tüberküloz savaşında laboratuvarın önem ve gereğini vurgulayıp hissettirmiş olan laboratuvarımız, pek çok göğüs hastalıkları hastanesindeki bakteriyoloji laboratuvarlarının ve ülkenin değişik bölgelerindeki 21 bölge tüberküloz laboratuvarlarının kurulmasını organize etmiş, özellikle laboratuvar teknisyeni eğitimi ile önemli katkılar sağlamıştır.

1997 yılı sonunda başlayan JICA (Japan International Cooperation Agency) projesi (Türkiye’de Enfeksiyon Hastalıklarının Kontrolü Projesi) kapsamında laboratuvar koşullarımız Biyogüvenlik Seviye III’e yükseltildi. Bu proje sayesinde ilk ve tek P3 Laboruvarı da ülkemize kazandırılmış oldu.

Aerosol oluşturan ve dolayısıyla potansiyel hastalık riski taşıyan rutin ve araştırma amaçlı tüm bakteriyolojik çalışmalar (homojenizasyon-dekontaminasyon, antibiyogram vb.) bu laboratuvar içinde gerçekleştirilmektedir.

Laboratuvar içersinde 2 adet Sınıf II/ B3 Biyogüvenlik kabini, 2 adet otoklav, 1 etüv, 1 buzdolabı ve 2 adet santrifüj cihazı bulunmaktadır. Laboratuvar özel bir hava sirkülasyon sistemine sahiptir. Laboratuvar dışındaki hava; önce iki ön filtreden daha sonra da bakteri geçişini engelleyen yüksek kalitedeki özel filtrelerden (HEPA filtre) geçtikten sonra laboratuvar içine ulaşır. İçerideki hava da benzer şekilde dışarı atılır. Ancak iç ve dış ortamdaki basınç farkı, yaklaşık -20 paskal düzeyinde tutulur. Bu işlemler sayesinde, içeride devamlı negatif basınç farkı sağlanır. Ayrıca sistem, personel giriş ve çıkışını sağlayan, aynı anda açılamayan çift kapı-nötr basınçlı air-lock ve pozitif basınçlı ante-room ile güçlendirilmiştir. Böylece patojen mikroorganizmaların dışarı kontrolsüz kaçışı hemen hemen imkansız hale gelmiş ve ortam biyogüvenlik seviye III tecrit laboratuvarı halini almıştır. Materyal akışı, yine özel olarak dizayn edilmiş, aynı anda açılamayan çift kapı sistemli Pass-Box sayesinde yapılmaktadır.

Şu anda laboratuvarımız; 1 Laboratuvar şefi, 5 Uzman, 2 Tekniker, 3 Teknisyen yardımcısı, 1 Büro personeli, 1 Hizmetli ve 1 Geçici işçi olmak üzere 14 personel ile hizmet vermektedir.

Yürütmekte olduğumuz hizmetler

1. Ankara ve Ankara dışındaki sağlık kuruluşlarından, özellikle akciğer dışı tüberküloz tanısı için gönderilen örneklerden mikroskopi, kültür ve PCR gibi yöntemlerle tüberkülozun bakteriyolojik tanısı,

2. Bölge tüberküloz laboratuvarlarından gönderilen suşlarda identifikasyon ve ilaç hassasiyet testleri,

3. Laboratuvar teknisyen eğitimi, rotasyoner asistan eğitimi ile üniversite, yüksek okul ve lise öğrencilerine yönelik stajyer eğitimi hizmetleri.

Hedeflerimiz

1. Referans laboratuvar fonksiyon ve aktivitelerini güçlendirerek, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) önerileri doğrultusunda, Türkiye’de TB Laboratuvar Ağı kapsamında teknik alt yapı ve organizasyonun sağlıklı bir şekilde işlemesini sağlamak (koordinasyon, gözetim, planlama vb),

2. Standardizasyon ve kalite-kontrol; Türkiye’deki miktobakteri laboratuvarlarının standardize edilmesini, bu amaçla besiyeri, kültür, ilaç duyarlılık testleri yanında transport, emniyetli çalışma gibi konularda yöntem standardizasyonunu sağlamak ve kalite kontrollerini gerçekleştirmek,

3. İlgili diğer kuruluşlar ile birlikte (üniversiteler, federasyon veya dernekler vb.) teknik dokümanlar ve kılavuz kitaplar hazırlamak, laboratuvar çalışanlarına yönelik periyodik eğitim programları düzenlemek, yönetim ve biyogüvenlik konularında rehberlik yapmak,

4. Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı’nın şekillenmesine ışık tutacak epidemiyolojik araştırmalar yapmak (ilaç direnç sürveyansı sisteminin kurulması) ve değerlendirmek.